Preventieve speekseltests op het coronavirus in onderwijs zijn een noodzaak!

Veilig onderwijs staat voorop! We willen het maatschappelijke debat en politieke engagement over preventieve speekseltesten in het onderwijs aanwakkeren.

Preventieve speekseltests in onderwijs zijn een noodzaak!

Een noodkreet van bezorgde schooldirecteurs …

Er is de terechte beleidskeuze om ondanks de COVID-crisis onderwijs zo lang en zo kwaliteitsvol mogelijk te blijven voortzetten.

Deze beleidskeuze voor verderzetting én kwaliteit van het onderwijs, veronderstelt zowel bij leerlingen als bij het schoolteam de nodige rust . Nu staan leerkrachten en opvoeders in de frontlinie, zonder goed te weten van waar de bedreiging’ komt. En de onrust stijgt:

  • De opkomst van de variante virussen en hun impact
  • De recente uitbraken in scholen en de collectieve sluiting
  • Onduidelijkheid rond de timing van de vaccinatie

Weten of men voor een veilige’ klas staat, verlaagt stress, verhoogt de rust en het welbevinden, wat alleen maar een positief effect kan hebben op de kwaliteit van het zo besproken en belangrijke onderwijs.
Dit weten’ is er op vandaag niet voldoende aanwezig; nochtans is alles voorhanden om dit weten’ te maximaliseren … niets houdt ons tegen om in te zetten op preventief testen in het onderwijs … en toch gebeurt het niet. Waarom?

Speekseltests in onderwijs concreet?

Er is de noodzaak én de mogelijkheid tot uitrol van een systematische preventieve speekseltest in het onderwijs. 

Concreet:

  • Bij het eerste lesuur (speekseltesten gebeuren bij voorkeur s morgens na een nacht in bed te hebben gelegen. Hierbij wordt ook verondersteld dat er 30 min op voorhand niet is gegeten, gedronken, gerookt of geen kauwgum is genuttigd) op een vaste dag in de week neemt elke leerling wiens ouders hiervoor toestemming hebben gegeven, bij zichzelf een speekseltest af in de klas onder toezicht van een leerkracht. Hetzelfde gebeurt bij personeelsleden die dit wensen.
  • De verzamelde testen worden op school afgehaald en naar het labo gebracht. s Avonds of ten laatste de volgende dag kan via een website door de ouders van de betrokken leerling het resultaat afgelezen worden. Ook de leden van het schoolteam kunnen via de website hun persoonlijk resultaat consulteren.
  • Voor de testen bij personeel zijn de testresultaten ook toegankelijk voor de arbeidsarts verbonden aan de school. Voor de testen bij leerlingen zijn de testresultaten ook toegankelijk voor het CLB. Op die manier kan de nu reeds bestaande registratie door arbeidsgeneeskundige diensten en CLB gegarandeerd blijven.
  • Via wekelijkse herhaling van deze preventieve testen, is er snel zicht, ook op asymptomatische besmettingen en kan er accuraat worden opgetreden. 

Betrouwbaarheid van speekseltests?

Het is een feit dat deze speekseltest een lagere gevoeligheid heeft dan de neuswissertest. Weet echter dat de gekende en reeds gebruikte sneltest een lagere gevoeligheid heeft dan de speekseltest.
Mogelijks missen we in dit verhaal van speekseltest de lage virale besmettingen (net als bij de sneltesting) maar er is de wetenschappelijke consensus dat deze lage virale besmettingen minder of zelfs niet besmettelijk zijn én er is het feit dat de speekseltest als preventieve test wekelijks herhaald wordt. De speekseltest is niet perfect maar de preventieve waarde door het herhalingseffect is groot!

Trouwens Perfection is the enemy of the good” en goed is goed genoeg om vooruit te gaan”. Vooruitgaan is waar we in deze crisis als onderwijs absoluut nood aan hebben.

Er bestaan in ons land referentiepunten voor deze speekseltest …

  • De Universiteit van Luik nam het initiatief om te werken met speekseltests in Waalse woonzorgcentra
  • Het Jan Yperman ziekenhuis biedt speekseltests aan in de woonzorgcentra van haar werkingsgebied
  • Professor Herman Goossens, hoofd van het testbeleid sprak in Terzake (dd. 22 januari) van het inzetten van speekseltests in het onderwijs

Medisch personeel nodig bij afname speekseltests?

Een speekseltest veronderstelt een eenvoudige handeling die door de persoon in kwestie zelf kan afgenomen worden, ook door leerlingen. Het resultaat wordt in een vooraf gelabelde flacon ingebracht door de leerling /​het personeelslid zelf en wordt per klas verzameld. Er is geen interventie nodig van medisch personeel, dat in tegenstelling tot het afnemen van sneltests.
Waar voor het sneltesten inzet van medisch personeel -CLBss die al overbelast zijn – noodzakelijk is, is dit hier niet het geval. Deze tests kunnen dus afgenomen worden zonder het al zo schaarse medische personeel extra te belasten!

Voldoende testcapaciteit voor deze speekseltests?

In Vlaanderen zijn er 455 000 leerlingen in het secundair onderwijs, 78 000 personeelsleden. We beschikken over de mogelijkheid in België om 700 000 tot 1 miljoen tests te doen op weekbasis, via gepoolde speekselstalen. 

Voldoende testcapaciteit? Het antwoord op de vraag is JA, ondanks de hardnekkige berichtgeving dat er niet voldoende capaciteit zou zijn. Er wás een tekort aan capaciteit maar de overheid heeft sterk aangedrongen bij alle labo’s in ons land om hun capaciteit op te drijven (wat is gebeurd) én daarnaast zijn 8 nationale platforms opgestart (onder impuls van de overheid) die nu operationeel zijn.

Kostenplaatje speekseltests?

De prijs voor één gepoolde speekseltest (waarbij geen afnamekost moet gerekend worden) is van dezelfde orde grootte als deze van een sneltest (afnamekost niet meegerekend - hier wel medisch personeel nodig). 

Alles lijkt voor handen om direct van start te gaan met deze speekseltest in het onderwijs … waarom gebeurt het niet?

Advies RAG?

Momenteel is het bij wet verboden, op advies van de RAG, om preventief te screenen op basis van de argumenten 

  • Dat er niet voldoende testcapaciteit zou zijn. Dat was zo, nu niet meer!
  • Dat speekseltests als preventieve tests niet betrouwbaar genoeg zouden zijn (zie hierboven)

En toch gebeurt preventieve testing … in de voetbalwereld! Waarom dan niet in onderwijs?

Wat ontbreekt?

Een noodzakelijke politieke keuze voor wat meer rust in het onderwijs door het verhogen van het veiligheidsgevoel door preventief te testen.

Een maatschappelijk debat over het belang van preventief testen als aanvulling op het huidige testbeleid én vaccinatiebeleid.

Een politiek engagement om het huidige testbeleid kritisch genoeg te benaderen en de ruimte te laten voor preventief testen als mogelijkheid om zo – aanvullend op de vaccinatiestrategie- de samenleving de kans te geven opnieuw te leven’!

Oproep

Dit schrijven is een oproep tot preventieve testing. Dat is een andere aanpak dat de snelteststrategie waarover Minister Weyts recent communiceerde. Sneltests komen er na contact met besmette leerling. Wij zijn van mening dat een duurzame strategie zeker ook preventieve testing nodig heeft!

We moeten durven en kunnen kiezen voor preventief testen als uitbreiding op de bestaande teststrategie én vaccinatiestrategie. Alvast voor het onderwijs een meerwaarde!

Het draagvlak …

Deze noodkreet is opgemaakt door bezorgde schooldirectie en onderschreven door onderstaande directies van scholen die deel uit maken van de Scholengemeenschap Groeninge, Kortrijk. Dit schrijven is tot stand gekomen met wetenschappelijke ondersteuning van Jo Vandesompele, professor functionele genomica, UGent en CSO Biogazelle.

Wij zijn er alvast dan overtuigd dat het draagvlak voor deze aanpak groot is binnen onderwijs!

Dit schrijven wordt met volle overtuiging onderschreven door

Scholengroep RHIZO Kortrijk-Zwevegem vertegenwoordigd door

Nancy Dedeurwaerder, algemeen directeur RHIZO en directie VIVES Kortrijk-Ieper-Brugge graduaat verpleegkunde
Piet Dejonckere, Darline Vanneste, Tim Labbe, Geert Dewitte, en Christelle Duchi, directie diensten RHIZO
Céline Craeynest en Geert van de Kerckhove, directie Hotelschool
Liselotte Van Ooteghem en Kornelia Buyse, directie Zorgkrachtschool
Liselotte Van Ooteghem, directie VIVATO
Evelien Thomas en Janny Coopman, directie College Zwevegem
Franceska Verhenne en Sofie Vermandere, directie Lyceum OLV Vlaanderen
Jonas Hyndrickx en Carine Detavernier, directie Lifestyleschool en Sportschool
Jorge Cottyn, coördinator secundaire freneitschool tvier
Ingrid Mullebrouck en Nathalie Tienpont, directie BuSO De Hoge Kouter
Sofie Desmet en Ilse Ghiesmans, directie De Lage Kouter
Steven Vandorpe, afgevaardigde OCSG Groeninge
Dag Geeraert, coördinerend preventie-adviseur

Don Bosco College Kortrijk vertegenwoordigd door

Tuur Ottevaere, directeur Don Boscocollege
Betty De Buck, adjunct-directeur Don Boscocollege
Heidi Staelens, adjunct-directeur Don Boscocollege

Guldensporencollege Kortrijk vertegenwoordigd door

Elke Vandekerckhove, directeur beleidsteam Guldensporencollege en directeur Guldensporencollege Kaai 2e graad
Myriam Vanherweghe, directeur beleidsteam Guldensporencollege en directeur Guldensporencollege Centrale Diensten
Barbara Heyde, directeur beleidsteam Guldensporencollege en directeur Guldensporencollege Engineering 3e graad
Stefan Witdouck, directeur Guldensporencollege Patrimonium
Filiep Cottem, directeur Guldensporencollege Veiligheid, IT
Philip Logie, directeur Guldensporencollege Plein
Sigrid Vansteenkiste, directeur Guldensporencollege Zuid
Bart Dujardin, directeur Guldensporencollege Kaai 2e graad
Nicole Casteele, directeur Guldensporencollege Kaai 3e graad
Heidi Steegen, directeur Guldensporencollege Kaai 3e graad
Koen Quaghebeur, directeur Guldensporencollege Engineering 2e graad
Bart Hanssens, directeur Guldensporencollege Harelbeke
Filip Vanwildemeersch, directeur Guldensporencollege Harelbeke
Chris Debacker, directeur Guldensporencollege Gullegem
Wolf Vlaeminck, directeur Centrum Leren en Werken

Spes Nostra Heule en Kuurne vertegenwoordigd door

Heidi Denys, directeur aso, Spes Nostra Heule
Frederik Tack, directeur 1ste graad tso-bso, Spes Nostra Heule
Pieter Dhuyvetter, directeur 2de en 3de graad tso-bso, Spes Nostra Heule
Renaat Vaes, Directeur Spes Nostra Kuurne
Veerle Vantieghem, adjunct-directeur Spes Nostra Kuurne

Wetenschappelijke literatuur

Evaluation of saliva sampling procedures for SARS-CoV-2 diagnostics reveals differential sensitivity and association with viral load (Mestdagh, Gillard et al., medRxiv, 2020)
https://​doi​.org/​10​.​1101​/​2020.1 )

Comparison of Saliva and Nasopharyngeal Swab Nucleic Acid Amplification Testing for Detection of SARS-CoV-2 - A Systematic Review and Meta-analysis (Butler-Laporte et al., JAMA Internal Medicine, 2021)
https://​jamanetwork​.com/​j​o​u​r​n​a​l​s​/​j​a​m​a​i​n​t​e​r​n​a​l​m​e​d​i​c​i​n​e​/​f​u​l​l​a​r​t​i​c​l​e​/​2775397

Evaluation of efficiency and sensitivity of 1D and 2D sample pooling strategies for diagnostic screening purposes (Verwilt et al., medRxiv, 2020) https://​www​.medrxiv​.org/​c​o​n​t​e​n​t​/​10​.​1101​/​2020​.​07​.​17​.​20152702​v​2​.​f​u​l​l.pdf

RAG advies december 2020

https://covid-19.sciensano.be/sites/default/files/Covid19/20201214_Advice_RAG_test%20strategy_update%20December_Nl.pdf